Polski English
Aktualności

Konferencje              i szkolenia

Turystyka biznesowa

Klub podróży zagranicznych

Turystyka aktywna     i przyrodnicza

O firmie

Kontakt

 

 

Dolina Noteci – znana i nie znana…

        Dolina Noteci to niewątpliwie jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w całej zachodniej Polsce. Przed wiekami stanowiła ona nieprzerwane pasmo mokradeł i trzęsawisk oddzielających Pomorze od Wielkopolski. Była porośnięta trudno dostępnymi, podmokłymi olsami i bagiennymi brzezinami, a bliżej koryta rzeki okresowo zalewanymi wierzbowo-topolowymi lasami łęgowymi. Wraz z rozwojem rolnictwa lasy te zostały w większości wykarczowane, a dolina w większości zmeliorowana. Obecnie tysiące hektarów łąk ulega wtórnemu zabagnieniu, zamieniając się w rozległe turzycowiska, łozowiska i bagienne brzeziny. Dolina Noteci dzisiaj jest jednym z najlepiej zachowanych obszarów łąkowo-bagiennych w całej zachodniej Polsce.
     Dolina tej rzeki to przede wszystkim miejsce o dużym znaczeniu dla ptaków. Już w latach 80 znalazła się ona na liście ostoi ptaków wodno-błotnych o randze europejskiej opublikowanej przez Międzynarodową Radę Ochrony Ptaków. Ostatnio została ona także wytypowana do ochrony w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Jest ona ważnym miejscem zarówno dla ptaków tu gniazdujących jak i wędrownych. W sumie stwierdzono tu występowanie 220 gatunków ptaków, w tym około 145 lęgowych.
       Dość licznie gniazdują tu łąkowe kaczki - cyranka i płaskonos, a sporadycznie także jedna z najrzadszych kaczek w Polsce – rożeniec. Stwierdzono tu występowanie aż 15 gatunków ptaków drapieżnych z czego 7 lęgowych. Gniazdują tu między innymi rzadkie w Polsce orły bieliki, błotniaki łąkowe i orliki krzykliwe, a na przelotach regularnie pojawiają się myszołowy włochate, rybołowy, drzemliki i sokoły wędrowne.
Jedną z najcenniejszych grup ptaków są ptaki siewkowate związane z otwartymi łąkami zalewowymi. Do szczególnie cennych należy kulik wielki. Dolina Noteci jest obok bagien biebrzańskich, najważniejszą jego ostoją w całej Polsce. Dość licznie gniazdują tu także inne rzadkie w Polsce gatunki takie jak: rycyk, bekas kszyk, czajka i krwawodziób. Być może sporadycznie gniazduje tu też dubelt, który praktycznie wyginął już w zachodniej Polsce.
      W pobliżu zarastających torfianek i zarośli wierzbowych licznie występują takie gatunki jak: strumieniówka, świerszczak, podróżniczek, słowik szary, remiz i dziwonia. W przypadku tych dwóch ostatnich dolina Noteci jest najważniejszym lęgowiskiem w Wielkopolsce, a w przypadku podróżniczka także w Polsce (obok bagien biebrzańskich i doliny Narwi). Doły potorfowe to także miejsce gniazdowania wyjątkowo tutaj licznych i ciągle zwiększających swoją liczebność  żurawi i łabędzi niemych.

    Oprócz ptaków lęgowych obszar doliny jest bardzo ważną trasą migracji gatunków gniazdujących we wschodniej Europie, Skandynawi a nawet Syberii wędrujących na zimowiska w zachodniej Europie i północnej Afryce. Swoje duże znaczenie zawdzięcza swojej rozległości i równoleżnikowemu położeniu przez co staje się doskonałym korytarzem ekologicznym dla wielu gatunków zwierząt.

Szczególnie liczne ptaki gromadzą się tutaj w marcu i kwietniu w czasie wylewów rzeki. Wtedy to na zalanych łąkach zatrzymują się duże stada łabędzi niemych, krzykliwych i czarnodziobych, gęsi zbożowych i białoczelnych, cyraneczek, świstunów i krzyżówek. W końcu kwietnia i w maju pojawiają się stada przelotnych siewkowców-brodźców leśnych, batalionów i kszyków, które żerują tu zbierając zapasy energii na dalszą część wędrówki kończącej się często dopiero na dalekiej Syberii. Także jesienią, zwłaszcza na dużych stawach rybnych znajdujących się w dolinie, licznie gromadzą się przelotne ptaki.

          Dolina Noteci to również bardzo ważne miejsce bytowania innych grup zwierząt np. ryb, płazów i ssaków oraz miejsce występowania coraz rzadszych zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla dużych dolin rzecznych. Występuje tu bardzo liczna populacja bobrów. Pojawiły się one tutaj na początku lat 80. po kilkuset letniej nieobecności, dzięki reintrodukcji prowadzonej przez prof. Ryszarda Graczyka z Akademii Rolniczej w Poznaniu. Z przyrodniczego punktu widzenia działalność bobrów jest bardzo korzystna. Magazynują one w dolinie olbrzymie ilości wody, co ma niebagatelne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania torfowisk, zwłaszcza w suchych latach. Sama Noteć, a także doły potorfowe i stawy rybne są ważną ostoją dla drapieżnika z rodziny łasicowatych - wydry. Dolina Noteci pełni ważną funkcję jako szlak migracyjny dla wilków wędrujących ze wschodu i północnego wschodu w lasy Puszczy Noteckiej i dalej na zachód. Niektóre fragmenty doliny porośnięte rozległymi łozowiskami i olsami (np. okolice Lipiej Góry i Gromadna) należą także do najważniejszych w zachodniej Polsce ostoi króla olch - łosia  

Przemysław Wylegała