|
|
|
|
|
|
Dolina Noteci – znana i
nie znana…
Dolina
Noteci to niewątpliwie jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w
całej
zachodniej Polsce. Przed
wiekami stanowiła ona nieprzerwane pasmo mokradeł i trzęsawisk
oddzielających
Pomorze od Wielkopolski. Była porośnięta trudno dostępnymi, podmokłymi
olsami i
bagiennymi brzezinami, a bliżej koryta rzeki okresowo zalewanymi
wierzbowo-topolowymi lasami łęgowymi. Wraz z rozwojem rolnictwa lasy te
zostały
w większości wykarczowane, a dolina w większości zmeliorowana. Obecnie
tysiące
hektarów łąk ulega wtórnemu zabagnieniu, zamieniając się w rozległe
turzycowiska, łozowiska i bagienne brzeziny. Dolina Noteci dzisiaj jest
jednym
z najlepiej zachowanych obszarów łąkowo-bagiennych w całej zachodniej
Polsce.
|
 |
| Dolina
tej rzeki to przede wszystkim miejsce o dużym znaczeniu dla ptaków. Już
w
latach 80 znalazła się ona na liście ostoi ptaków wodno-błotnych o
randze
europejskiej opublikowanej przez Międzynarodową Radę Ochrony Ptaków.
Ostatnio
została ona także wytypowana do ochrony w ramach europejskiej sieci
Natura
2000. Jest ona ważnym miejscem zarówno dla ptaków tu gniazdujących jak
i
wędrownych. W sumie stwierdzono tu występowanie 220 gatunków ptaków, w
tym
około 145 lęgowych. |
|
|
Dość
licznie gniazdują tu łąkowe kaczki - cyranka i płaskonos, a sporadycznie także jedna z
najrzadszych kaczek w Polsce – rożeniec. Stwierdzono tu
występowanie aż
15 gatunków ptaków drapieżnych z czego 7 lęgowych. Gniazdują tu między
innymi
rzadkie w Polsce orły bieliki, błotniaki
łąkowe i orliki krzykliwe, a na przelotach
regularnie
pojawiają się myszołowy włochate,
rybołowy, drzemliki i
sokoły wędrowne.
Jedną
z najcenniejszych grup ptaków są ptaki siewkowate związane z otwartymi
łąkami
zalewowymi. Do szczególnie cennych należy kulik wielki. Dolina
Noteci
jest obok bagien biebrzańskich, najważniejszą jego ostoją w całej
Polsce. Dość
licznie gniazdują tu także inne rzadkie w Polsce gatunki
takie jak: rycyk, bekas kszyk, czajka i
krwawodziób. Być może sporadycznie gniazduje tu też dubelt,
który praktycznie wyginął już w zachodniej Polsce.
|
|
|
| W
pobliżu zarastających torfianek i zarośli wierzbowych licznie występują
takie
gatunki jak: strumieniówka,
świerszczak, podróżniczek, słowik szary, remiz i
dziwonia. W przypadku tych dwóch ostatnich dolina Noteci
jest
najważniejszym lęgowiskiem w Wielkopolsce, a w przypadku podróżniczka
także w
Polsce (obok bagien biebrzańskich i doliny Narwi). Doły potorfowe to
także
miejsce gniazdowania wyjątkowo tutaj licznych i ciągle zwiększających
swoją liczebność żurawi i łabędzi
niemych.
Oprócz
ptaków lęgowych obszar doliny jest bardzo ważną trasą migracji gatunków
gniazdujących we wschodniej Europie, Skandynawi a nawet Syberii
wędrujących na
zimowiska w zachodniej Europie i północnej Afryce. Swoje duże znaczenie
zawdzięcza swojej rozległości i równoleżnikowemu położeniu przez co
staje się
doskonałym korytarzem ekologicznym dla wielu gatunków zwierząt.
|
 |
 |
 |
|
Szczególnie
liczne ptaki gromadzą się tutaj w marcu i
kwietniu w czasie wylewów rzeki. Wtedy to na zalanych łąkach zatrzymują
się
duże stada łabędzi niemych,
krzykliwych i czarnodziobych, gęsi zbożowych i białoczelnych,
cyraneczek,
świstunów i krzyżówek. W końcu kwietnia i w maju
pojawiają
się stada przelotnych siewkowców-brodźców leśnych, batalionów i
kszyków,
które żerują tu zbierając zapasy energii na dalszą część wędrówki
kończącej się
często dopiero na dalekiej Syberii. Także jesienią, zwłaszcza na dużych
stawach
rybnych znajdujących się w dolinie, licznie gromadzą się przelotne
ptaki.
Dolina
Noteci to również bardzo ważne miejsce bytowania innych grup zwierząt
np. ryb,
płazów i ssaków oraz miejsce występowania coraz rzadszych zbiorowisk
roślinnych
charakterystycznych dla dużych dolin rzecznych. Występuje
tu bardzo liczna populacja bobrów. Pojawiły się one tutaj na
początku
lat 80. po kilkuset letniej nieobecności, dzięki reintrodukcji
prowadzonej
przez prof. Ryszarda Graczyka z Akademii Rolniczej w Poznaniu. Z
przyrodniczego punktu widzenia działalność bobrów jest bardzo
korzystna.
Magazynują one w dolinie olbrzymie ilości wody, co ma niebagatelne
znaczenie
dla prawidłowego funkcjonowania torfowisk, zwłaszcza w suchych latach. Sama Noteć, a także doły potorfowe i
stawy rybne
są ważną ostoją dla drapieżnika z rodziny łasicowatych - wydry.
Dolina
Noteci pełni ważną funkcję jako szlak migracyjny dla wilków wędrujących
ze wschodu i północnego wschodu w lasy Puszczy Noteckiej i dalej na
zachód.
Niektóre fragmenty doliny porośnięte rozległymi łozowiskami i olsami
(np.
okolice Lipiej Góry i Gromadna) należą także do najważniejszych w
zachodniej
Polsce ostoi króla olch - łosia.
Przemysław
Wylegała
|
|
|